DÜNYANIN DERİNLİKLERİNİ BİZİMLE KEŞFEDİN

UMAST

Lokasyon

Mağara Çizim (2) Araziye Oturtma

Önceki yazıda ölçüm verilerini Walls’a girmiştik. Bu yazıda Walls’un ürettiği haritayı araziye oturtma ve düzenleme üzerinde konuşacağız. Bunun için Google Earth’ün artık ücretsiz olan Google Earth Pro versiyonuna ihtiyacımız var. Onu da bu bağlantıdan indirebilirsiniz.

 

Haritayı Araziye Oturtma

 

Walls, haritayı tek bir komutla Coğrafi Bilgi Sistemlerinin en kullanılan formatlarından biri olan ESRI shapefile’a dönüştürebiliyor. Ancak bunun için bazı coğrafi referanslar tanımlamamız gerek. Bunlardan birini projenin özelliklerinde, diğerini de ölçüm dosyalarında yapıyoruz.

 

Projenin kök nesnesini seçip, Properties‘e basın. Açılan pencerede Change düğmesine basın.

 

Açılan pencerede bir referans koordinatı gireceksiniz. Walls koordinatını girdiğiniz noktayı kendi koordinat sisteminin (0;0) noktası olarak kabul edecek. Bu koordinat sistemi kartezyen koordinat sistemi olduğu için sadece içinde bulunduğunuz UTM bölgesini belirlemede ve deklinasyon tahmininde kullanılıyor. O yüzden yakınlarda bir noktanın koordinatlarını girdiğiniz sürece noktanın tam konumu önemli değil. İstasyonların tam koordinatlarını ölçüm dosyaları içerisine yazacağız.

Şimdilik açılan pencereye Dupnisa’nın ana girişinin haritadan belirlediğimiz koordinatlarını girelim. Koordinatları ister “derece, dakika, saniye” (dms), ister “derece, ondalık dakika” (dm) isterseniz “ondalık derece” (d) olarak yazabilirsiniz. Eğer koordinatları GPS ile aldıysanız Datum değerinin GPS’inizdeki Datum ile aynı olduğundan emin olun. Bu koordinatlar için hata olması çok önemli değil ama istasyon koordinatları belirlerken önemli olacak. Yanlış Datum, 20-30 metre hataya yol açabilir.

 

Bu pencere Walls’un koordinat dönüştürme penceresi. Aynı pencereye File>Geographical Calculator menüsünden ya da alet kutusunda sağdan ikinci düğmeden ulaşabiliriz.

 

Bu tanımlamayı yapıp Accept düğmesine bastıktan sonra bir önceki pencereye geri dönüyoruz. Şimdi aktif hale gelen UTM/UPS grid-relative seçeneğini de işaretleyip OK düğmesine basalım.

 

Şimdi haritamızı coğrafi koordinatlara oturtmaya sıra geldi. Bunun için ölçüm sırasında koordinatlarını belirleyebileceğimiz istasyonların olması gerekiyor. Örneğimiz olan Dupnisa Mağarası ölçümlerinde bu istasyonun adı “Kulube”. Bu istasyon, mağara ağzını oluşturan dar bir kanyonun içinde. Ölçümü alırken buranın GPS koordinatlarını almayı denediysek de gerek havanın kötü olması gerek kanyonun GPS uydularını göremeyecek kadar dar olması yüzünden başaramadık. Bu istasyonun Google Earth’den belirlediğimiz koordinatları ise 27.5557570 derece Doğu, 41.8395370 derece Kuzey. Noktanın rakımını ise yine Google Earth’den belirlediğimiz kadarıyla 380m.

 

Rakım’dan bahsetmişken şunu belirtmekte fayda var: rakımı ne GPS ne de haritadan güvenilir ölçmek kolay değil. Örneğin “kulube” istasyonu için Google Earth’te ölçtüğümüz rakım (380 m) gösteriyor. Ancak Google Earth’deki topografya verisinin çözünürlüğü kanyonun dibini ölçebilecek kadar yüksek değil. Dahası eğer “kulube” istasyonunun rakımını 380 metre olarak alırsanız ileride mağaranın tavanının yüzeyden sadece 5-10 metre aşağıda olduğu sonucu ortaya çıkıyor ki bu gerçek olamayacak kadar sıradışı.

 

GPS ise, çalışma prensibi sebebiyle rakım bilgisini hassas olarak ölçemiyor. Yani eğer zaten GPS’imiz kanyonun içerisinde uyduları görebilseydi bile ölçeceğimiz rakım çok güvenilir olmayacaktı.

 

Bu gibi durumlarda ölçüme mağara dışında devam etmek ve hem GPS’in çekebileceği açık bir alana hem de haritadan rakımını güvenilir bir şekilde ölçebileceğiniz kadar düzlük bir alana ulaşmakta fayda var.

 

Şimdilik bu noktanın rakımını tahmin etmekten öteye gidemiyoruz. Kanyon duvarlarının yüksekliğini 20 metre civarında alırsak “kulube” istasyonunun rakımı 360 metre oluyor.

 

Peki bunu Walls’a nasıl anlatacağız? Şöyle:

 

#Fix komutu, herhangi bir istasyonu coğrafi koordinatlara sabitlememizi sağlıyor. Bir önceki satırdaki #Units meters order=ENU komutu ise koordinatları yazdığımız sırayı tanımlıyor: E: East (Doğu-Boylam), N: North (Kuzey-Enlem), U: Up (Rakım). Yani, T ön ekine sahip ölçümdeki “kulube” istasyonunun koordinatlarını sabitlemek için:

 

#Fix T:Kulube E27.5557570 N41.8395370 360m yazmamız yeterli.

 

Eğer mağaranın birden fazla ağzı ya da sabitlemek istediğiniz birden fazla istasyon varsa hepsi için bunu yazabilirsiniz. Şahsen ben, bu bilgileri projenin kök nesnesinin altında bir dosyaya yazıyorum. Bu dosya ise bir önceki yazıda bahsettiğimiz Other tipinde bir dosya.

 

Bu dosyayı hangi defter altında yarattığınız aslında çok önemli değil. Yeter ki haritayı çizdirdiğiniz nesne hiyerarşisine dahil olsun. Walls bu komutu gördüğü zaman o istasyonun koordinatlarını sabitleyecektir.

 

Yine aynı dosya içine ölçümün kalanından bağımsız olan Sinekli Ağız girişlerini yazıyoruz ki Walls bu istasyonların da konumlarını sabitleyebilsin.

 

Şimdi sıra ölçümlerimizi Google Earth’e aktarmaya geldi. Bunun için mağaranın tüm haritasına ihtiyacımız var. Yine deminki gibi kök nesnesine tıklayıp Compile ya da ismi değiştiyse Review düğmesine basıyoruz.

 

Burada açılan pencerede Segments sekmesine tıklayıp burada da Details/Rpts… düğmesine tıklıyoruz. Burada açılan pencere bize ölçümlerin toplam uzunluğu (Length), en yüksek (Highest point) ve en düşük (Lowest point) rakımları bilgilerini de veriyor.

Burada Shapefıles… düğmesine basıyoruz ve karşımıza Coğrafi Bilgi Sistemi dosya formatı olan Shapefile formatına aktarma seçenekleri çıkıyor.

Burada koordinat sistemi olarak Lat/Long degrees‘i ve 3d shapefiles‘ı seçin ve sol tarafta Shape Types altındaki bütün seçenekleri işaretleyin ve Export düğmesine basın. Walls, Output folder bölgesinde yazan klasörün altına dört ayrı shape dosyası yazacak.

 

Şimdi Google Earth Pro’yu açabiliriz. Program açıldıktan sonra File>Import seçeneğini seçelim.

 

Dosya tipi olarak ESRI Shape (*.shp)‘yi seçmemiz gerekiyor. Ondan sonra uygun klasöre gidince dört dosyayla karşılaşıyoruz. Bunlardan “_w” ile biten (walls) geçit duvarlarını içeren dosya. “_v”, istasyonları birleştiren çizgileri, “_s”, istasyon noktalarını, “_n” ise notları içeriyor. Önce sonu “_w” ile biten dosyayı açalım.

 

Dosya açılırken Google Earth Pro bize açtığımız dosyaya stil bilgileri eklemek isteyip istemediğimizi soracak. Buna Yes diyin. Bu sayede Galeri duvarlarını rakımlarına göre renklendirebileceğiz.

 

Style Template Options penceresinde Create new template seçeneğini seçin. Dosyayı ileride tekrar aynı stil özellikleriyle açmak isterseniz Use existing template seçeneğini seçebilirsiniz. Google Earth, değişik tip veriler için stil seçeneklerini ayrı ayrı kaydediyor.

 

Stil belirleme penceresi açıldığında Color sekmesine gelin, Set color from field seçeneğini seçin. Number of buckets‘ı 6 yapın. end color için istediğiniz bir parlak rengi seçin. Google Earth, galeri tabanlarını minimum rakımdan maksimum’a, seçtiğiniz renkler arasında geçiş yapacak şekilde boyayacaktır.

 

OK düğmesine bastığınız zaman Google Earth, yarattığınız şablonu kayıt etmeyi isteyip istemediğinizi soracak. Buna da Save diyerek kayıt edin.

 

Şimdi Google Earth’ün ana ekranında olmalısınız. Malesef sol taraftaki listede yüklediğiniz dosyanın solundaki kutucuk siz tıklamadan önce boş görünüyor, yani dosyayı göremiyorsunuz. Temporary Places altındaki dosyanızı bulup kutucuğu tıkladıktan sonra üzerine çift tıklarsanız Google Earth oraya odaklanacak ve yaklaşacaktır. Böylece galeri duvarlarını harita üzerinde görebilirsiniz.

 

Galerinin herhangi bir yerinin üzerine tıkladığınızda galerinin rakımını da görebilir ve yüzeye ne kadar yaklaştığını anlayabilirsiniz.

 

Aynı şekilde sonu _v, _n, ve _s ile biten dosyaları da import ettiğinizde karşınıza çıkan görüntü şu olacak:

 

Google Earth’de yarattığınız dosyayı sonra kmz olarak kaydedebilirsiniz. Önceden yapılmışı için ise burayı tıklayabilirsiniz.

 

Bir sonraki yazıda mağara haritasının Illustrator’de çizilmesini anlatacağım, kendinize iyi bakın.

 

Yazan: Yaman ÖZAKIN

Kaynak İçin Tıklayınız

ANA SAYFA  - Lokasyon - Videolar

 

MAĞARACILIK - SRT(Single Rope Technique) - Mağara Ölçüm ve Harita - Mağara Haritaları

 

TOPLULUK - Biz Kimiz - Faaliyet Raporları - Malzeme Listesi - Tasarımlar - Etkinlik Takvimi - Üye Ol

 

MAĞARA İHBARI - YERALTI GÜNLERİ

 

İLETİŞİM                     Facebook                       Instagram                         GoogleGroups

© 2012- 2018 Umast (Her Hakkı Saklıdır )

umast@uludag.edu.tr